Jongeren en politiek, het blijft een lastig parket. Zijn jongeren simpelweg niet meer geïnteresseerd in het reilen en zeilen van ons land? Is het huidige politieke landschap zo ingewikkeld dat het jongeren doet afhaken? Volgens Tibo Gheysen, student Communicatiemanagement aan de Arteveldehogeschool, is er heel wat meer aan de hand. Van politiek tijdens de schooljaren tot het huidig verouderd systeem.

Tekst: Tibo Gheysen. Foto: Laurel A Egan / Shutterstock.com.

De eerste kennismaking

Hebben jongeren voldoende kennis over het politieke landschap? Het is de eerste vraag die ik mezelf altijd stel wanneer 18-jarigen zich voor de eerste keer naar het stemhokje begeven. Anno 2019 neigt het antwoord naar een nee. Veel jongens en meisjes hebben geen flauw idee voor welk bestuursniveau ze stemmen, op wie ze kunnen stemmen en waarvoor ze stemmen. Maar hoe komt het nu juist dat jongeren dit niet weten?

Een echte eerste kennismaking met politiek voor jongeren in België bestaat niet in ons land. Je hebt de geïnteresseerden die zelf op zoek gaan naar informatie of zich laten informeren. Daarnaast heb je ook die jongeren die helemaal geen interesse tonen en de eerste maal verkiezingen gewoon op zich af laten komen. En als er dan effectief belangstelling is voor politiek bij jongeren komt die er vaak maar in een latere fase van de jeugd.

Politiek op de schoolbanken

Het is voor mij nog steeds onbegrijpelijk waarom uitgebreide lessen politiek niet opgenomen zijn in het leerplan van zowel lagere als middelbare scholen. We verwachten van onze 18-jarigen dat ze verplicht stemmen met de verkiezingen, maar in voorafgaande jaren informeren we ze wel niet waarom en waarvoor. Hier ligt het eerste grote struikelblok. Dergelijke lessen kunnen op een overzichtelijke en simpele manier overgebracht worden aan kinderen of jongeren. Al is het maar een korte kennismaking met de verschillende partijen of de verschillende bestuursniveaus. Naargelang de kinderen of jongeren ouder worden kunnen ze steeds meer leren over het politiek systeem.

We verwachten van onze 18-jarigen dat ze verplicht stemmen met de verkiezingen, maar in voorafgaande jaren informeren we ze wel niet waarom en waarvoor.

Opgelet, het is belangrijk dat leerkrachten hierbij steeds neutraal de boodschap overbrengen. Het gevaar schuilt erin dat leerkrachten hun eigen mening verstoppen in de politieke boodschap. Als ik denk aan mijn middelbare schooltijd, dan zijn er heel wat leerkrachten die hun politieke mening verkondigden vooraan de klas. Een streng beleid is hier dus een absolute must. Ik geef alvast een tip mee voor het middelbaar onderwijs: het programma ‘Wissel van de macht’ is het perfecte voorbeeld van hoe je het politiek landschap van de laatste jaren simpel en overzichtelijk kunt overbrengen naar jongeren.

De kracht van sociale media

Bij de laatste verkiezingen in mei 2019 is het duidelijk geworden dat de sociale media een grote rol spelen in het beslissingsproces van de jongeren. Het is een tendens die mij in geen geval geruststelt. Veel politici spreken over een politieke vernieuwing, waarbij jongeren worden aangesproken via sociale media en van standpunten overtuigd worden via hun scherm. Een partij zoals Vlaams Belang heeft dit als eerste opgemerkt en de gehanteerde tactiek heeft zichtbaar geloond. De hoge score voor de rechts conservatieve partij is te wijten aan een sterke sociale media-campagne. Het verbaast mij dan ook helemaal niet dat het kiezerspubliek van het Vlaams Belang voor een groot deel bestaat uit jongeren, die uren spenderen achter hun schermen.

Deze tendens verontrust mij vanwege twee aspecten:

  1. De aangekaarte thema’s op sociale media is het eerste aspect. Het gevaar bestaat erin dat partij zoals Vlaams Belang zich enkel focussen op bepaalde thema’s. Een thema zoals migratie ligt tegenwoordig goed in de markt, vraag maar aan het Vlaams Belang. Veel jongeren werden via Facebook, Twitter enz. overtuigd van de migratieaanpak van het Vlaams Belang, maar dat was ook het enige. Het sociaal-economisch aspect zie je haast nooit in de berichtgeving van de genoemde partij. Vele jongeren hebben geen flauw idee van het totale programma.
  2. In de Verenigde Staten is Kamala Harris uit de presidentsrace gestapt vanwege te weinig financiële middelen. Te weinig financiële middelen zou je denken? In vergelijking met het bedrag dat Trump spendeerde op sociale media kan je haar geen ongelijk geven. En ook hier in België heeft deze tendens al van zich laten horen. Van maart tot november 2019 spendeerde het Vlaams Belang zo’n 1.277.331 euro, ruim gerekend is dat 4 keer meer dan de grootste Vlaamse partij, de N-VA. De conclusie is duidelijk: wie het meeste geld spendeert op sociale media, heeft de grootste kans om te scoren bij de jongere bevolking.

Op 16-jarige leeftijd gaan stemmen

Heel wat politici en geëngageerde jongeren pleiten voor het verlagen van de kiesleeftijd. Een maatregel waarin geen oplossing schuilt. Het is voor mij duidelijk dat nog steeds het merendeel van de jonge bevolking ongeïnteresseerd is in het politiek systeem. Jongerenafdelingen van politieke partijen kunnen het tij keren. Dergelijke afdelingen zijn alleen maar aan te moedigen. Misschien hebben zij wel de sleutel in handen om elke jongere correct te informeren over de verschillende partijen en hun doelen.

Jongerenafdelingen van politieke partijen kunnen het tij keren.

Als je het volledig politiek landschap duidelijk en correct wil schetsen aan jongeren in het middelbaar, dan is 18 jaar nog steeds de goede leeftijd. Op deze manier zijn ze goed voorbereid en kunnen ze hun keuze voor een bepaalde partij ook staven. Want geef nu toe, hoeveel 18-jarigen weten voor wat ze stemmen. Hoe kan een jongere nu stemmen voor het Vlaams Belang als hij niet eens op de hoogte is van het cordon sanitaire?

Conclusie

Jongeren correct en volledig informeren over politiek is een heuse opdracht. Meerdere partijen kunnen hier hun steentje bijdragen, zowel het onderwijs, de ouders als de jongeren zelf. Jongeren moeten vanaf de eerste kennismaking met politiek vertrouwen hebben in het systeem. Er moet een duidelijk beeld geschetst worden over wat kan, mag en eventueel moet in onze Belgische politiek.

Ook ouders spelen een rol spelen bij het maken van een keuze voor een politieke partij. Hierbij is het belangrijk dat ouders geen politieke voorkeur opleggen aan hun kind of kinderen. Toch vragen veel jongeren de mening van hun ouders bij verkiezingen. Jongeren kunnen hier alleen wijzer van worden.

Tot slot moet je ook kritisch omgaan met jezelf. Probeer je politieke voorkeur te staven en ga niet nonchalant om met je stem. Ga niet naar het stemhokje om ervan af te zijn, maar denk na wat jouw stem kan betekenen voor de politiek in ons land.