Rond auteursrechten is er nog altijd veel onduidelijkheid. Niet enkel studenten, maar ook professionals twijfelen nog in bepaalde gevallen. Daarom is het handig om een overzicht te hebben waarop je kan terugvallen indien nodig. In dit artikel krijg je een basisles auteursrechten waarbij veelgestelde vragen aan bod komen.

Tekst: Jelle Vermeulen. Foto: Shutterstock.

Wat zijn auteursrechten?

Auteursrechten zijn een onderdeel van de intellectuele eigendomsrechten, hierbij zit bijvoorbeeld ook het merkenrecht. Auteursrecht biedt bescherming aan de ontwerper van een creatief werk. Maar wanneer spreek je nu van een creatief werk? Ten eerste moet het een bepaalde vorm hebben, enkel een idee is dus niet voldoende. Wanneer het idee staat uitgeschreven, is het dan weer wel beschermd. Ten tweede moet het ook origineel zijn, zo moet de auteur er een persoonlijke touch aan geven. Vroeger was het auteursrecht enkel van toepassing voor schrijvers. Nu is dat al veel uitgebreider, zo vallen ook muziek, films, foto’s en zelfs software hieronder.

Wie heeft de touwtjes in handen?

De auteur is de fysieke persoon die het werk heeft gecreëerd. Die persoon heeft dan ook de touwtjes in handen. Zo kan alleen hij beslissen wie zijn werken mag gebruiken of reproduceren. Die reproductie geldt zowel op papier als digitaal. Het is dus belangrijk om te onthouden dat je in beide gevallen altijd de toestemming nodig hebt van de auteur.

Op welke werken van toepassing?

In de auteurswet staat er geen bindende lijst met werken waarop auteursrechten van toepassing zijn. Heel algemeen staat het beschreven als ‘een werk van letterkunde of kunst’.  Zoals eerder besproken moet het voldoen aan de voorwaarden van een creatief werk om beschermd te kunnen worden. Om jezelf een idee te kunnen geven, vind je hieronder een overzicht met enkele voorbeelden:

  • Kleding
  • Geschreven content (artikels, lettertype…)
  • Schilderijen
  • (audio)visuele werken
  • Design gebouwen/meubelen
  • Games
  • Lesmateriaal

Hoe krijg je auteursrechten op je werk?

In België krijg je automatisch auteursrechten op de creatie van een origineel werk, net zoals in de meeste landen. Het is heel makkelijk want je moet nergens iets registreren of aanvragen. Ook zijn er geen kosten aan verbonden, wat bijvoorbeeld wel het geval is bij het merkenrecht.

Hoelang zijn de rechten geldig?

Het auteursrecht is geldig tot 70 jaar na het overlijden van de auteur van het werk. Stel dat je werk is ontworpen door meerdere makers, dan is het geldig tot 70 jaar na het overlijden van de langstlevende maker. Zo ben je bijvoorbeeld helemaal vrij om zonder vergoeding stukken van klassieke componisten als Bach of Mozart te gebruiken.

Wie heeft het auteursrecht als je werkt in opdracht van iemand?

Wanneer bijvoorbeeld een journalist werkt in opdracht van een mediahuis, dan wil dat niet direct zeggen dat het mediahuis de eigenaar is van de rechten. Het is namelijk meestal voordien afgesproken in de arbeidsovereenkomst. Zo zullen er journalisten zijn die hun auteursrechten afstaan, maar dat is niet verplicht. Controleer dat op voorhand, want een organisatie kan niet zomaar vrij de werken van zijn medewerkers bezitten. ‘Goede afspraken maken goede vrienden’ is hier zeker van toepassing.

Wat als je auteursrechten schendt?

Als je een bepaald werk onwettig gebruikt, dan loop je het risico om aansprakelijk te worden gesteld door de auteur. Zo kan de auteur eisen dat de publicatie van zijn werk wordt tegengehouden of verwijderd. Bovendien is ook een schadevergoeding mogelijk. De hoeveelheid hiervan is afhankelijk van het werk en de omstandigheden. Het is absoluut voordeliger om een vergoeding te betalen voordien, want de sanctie is een veelvoud hiervan.