Communicatie gaat veel verder dan praten met elkaar. Alles wat je doet, wat je zegt, wat je niet zegt en niet doet, is ook een manier van communiceren. Als we spreken over een goede communicatie, dan betekent dat dat een zender een boodschap naar een ontvanger zendt en dat de ontvanger de boodschap precies begrijpt zoals de zender de boodschap bedoelde. Maar wat als we dit in het licht van een multiculturele maatschappij bekijken?

Tekst: Alison Sirichantho. Photo by Brittani Burns on Unsplash.

We kunnen het ons niet veroorloven om te communiceren naar één specifieke bevolkingsgroep, wanneer onze maatschappij bestaat uit mensen van diverse afkomt of groepen die andere normen, waarden of opvattingen hebben. Kennis van de invloed van cultuur op communicatie wordt daarom steeds belangrijker. Niet alleen voor wie werkt in het buitenland of in een internationaal bedrijf, maar ook voor eenieder die in contact komt met andere culturen.

Interculturele communicatie

Veel mensen hebben de misvatting dat interculturele communicatie gaat over het beheersen van een andere taal. Taal is maar een onderdeel van interculturele communicatie. Het gaat over het begrijpen van verschillende culturen, talen en gebruiken van een bepaald land. Wanneer je in een ander land werkt of lang vertoeft, houdt het steek om je in zekere zin aan te passen aan de cultuur van dat land en om de taal te leren beheersen.

Ook de manier waarop mensen hun gevoelens uitdrukken en zich gedragen, verschilt sterk tussen verschillende culturen. Zo hebben culturen bijvoorbeeld hun eigen manier van begroeten. In Brazilië is het heel normaal dat men elkaar een knuffel geeft. In Turkije geven mannen elkaar 2 kussen op de wang, terwijl men in de westerse culturen elkaar doorgaans gewoon een hand geeft. Japanners raken elkaar helemaal niet aan, maar maken een buiging.

Hoe vermijd je om op iemands culturele tenen te trappen?

Stereotyperen? No-go

Onbewust verbinden we allemaal bepaalde kenmerken aan bepaalde bevolkingsgroepen. We delen mensen op in categorieën en plakken er een label op. Dat biedt vaak structuur. Maar er schuilt ook een gevaar in: veralgemeningen leiden vaak tot foutieve veronderstellingen of zelfs negatieve beeldvorming. Onbewust zou je je buitenlandse gesprekspartner wel eens kunnen beledigen.

Lichaamstaal

Oogcontact, handgebaren, gezichtsuitdrukkingen, afstand… bepalen mee of communicatie al dan niet geslaagd is. Ook hier is voorzichtigheid aangeraden: direct oogcontact kan in sommige culturen voor openheid of net arrogantie staan, afstand betekent soms respect, of juist wantrouwen. En wist je dat Bulgaren knikken als ze nee bedoelen?

Het is dus aangewezen om je toch wat vertrouwd te maken met het land waar je op reis gaat of gaat wonen/werken. Een neutrale, niet-superieure houding zal je ook helpen.